Περίληψη

Η προάσπιση και ενίσχυση του κράτους δικαίου παραμένει άμεση προτεραιότητα της ελληνικής κοινωνίας των πολιτών, ενόψει της συνεχιζόμενης υποχώρησης των θεσμών της χώρας.

Χρόνιες πλημμέλειες και νέες απειλές για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα καταγράφονται από τις ανεξάρτητες οργανώσεις Vouliwatch, Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ), Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), HIAS Ελλάδας, Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ) και Reporters United, με τη συνεισφορά μας στον ετήσιο έλεγχο των εθνικών συστημάτων που διεξάγει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της Έκθεσης για το Κράτος Δικαίου.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα, 23 Ιανουαρίου 2023

Η Ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα αντιμετωπίζει ολοένα μεγάλες προκλήσεις και κινδύνους, ιδίως τα τελευταία χρόνια. Για δεύτερη συνεχή χρονιά, η Ελλάδα κατέλαβε την τελευταία θέση μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. και την 107η θέση μεταξύ 180 χωρών παγκοσμίως σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπο των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα (RSF).

Ένας από τους βασικότερους δείκτες για την εκτίμηση της Ελευθερίας του Τύπου είναι τα SLAPPs (Strategic Lawsuit Against Public Participation), δηλαδή οι αγωγές που ασκούνται κατά δημοσιογράφων, λόγω των ερευνών ή της κριτικής που έχουν ασκήσει σε ζητήματα δημόσιου ενδιαφέροντος, και έχουν ως στόχο τον εκφοβισμό και την ηθική και οικονομική εξόντωση τους.

Αθήνα, 18 Ιανουαρίου 2024

Πρόσκληση σε Συνέντευξη Τύπου

Η Ελλάδα σε θεσμική υποχώρηση: Η Κοινωνία των Πολιτών καταγράφει την ολίσθηση του Κράτους Δικαίου

Τετάρτη 24 Ιανουαρίου, ώρα 12.00, ΔΣΑ (Ακαδημίας 60, Αθήνα)

Οι ανεξάρτητες οργανώσεις Vouliwatch, Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ), Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), HIAS Ελλάδος, Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ) και Reporters United σας καλούμε σε κοινή Συνέντευξη Τύπου, την Τετάρτη 24 Ιανουαρίου, στις 12.00 στον ΔΣΑ – Δικηγορικό Σύλλογο Αθήνας (Ακαδημίας 60, Αθήνα).

Η άμεση συμμόρφωση του Υπουργού Εξωτερικών και καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου σε ακροδεξιά κελεύσματα, η οποία είχε ως αποτέλεσμα να δοθεί εντολή για απόσυρση καλλιτεχνικού έργου της δημιουργού Γεωργίας Λαλέ (Georgia Lale) από έκθεση στο Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη με θέμα την έμφυλη βία και τις γυναικοκτονίες, συνιστά ωμή λογοκρισία και σοβαρή παραβίαση της συνταγματικά κατοχυρωμένης ελευθερίας της τέχνης. Το επίμαχο καλλιτεχνικό έργο, συρραφή από σεντόνια πάνω στα οποία γυναίκες είχαν κακοποιηθεί ή δολοφονηθεί, ενεργοποίησε την alt-right υστερία, η οποία αρέσκεται να «θυματοποιεί» τα σύμβολα προκειμένου να ενισχύσει τη ρητορική της. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του επικεφαλής του κόμματος «Νίκη», το αίμα των γυναικών φαίνεται πως δεν είναι αρκετά τιμημένο και μετατρέπει τα σεντόνια που πότισε σε ροζ «κουρέλια» που προσβάλλουν το εθνικό μας σύμβολο.

Η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και Η Συμμαχία των Φύλων παρουσιάζουν την ψηφιακή καμπάνια #a_new_gender_era.

Την Τρίτη, 5/12, το όνομα μιας ακόμη γυναίκας ήρθε να προστεθεί στον μακρύ κατάλογο γυναικοκτονιών στη χώρα μας. Η ζωή μίας 43χρονης γυναίκας αφαιρέθηκε όταν ο 70χρονος σύντροφός της άνοιξε πυρ εναντίον της, σε ένα μάλλον προαναγγελθέν έγκλημα για τον κίνδυνο τέλεσης του οποίου ήταν, για άλλη μια φορά, ενήμερες οι αστυνομικές αρχές. Με αυτόν τον τραγικό τρόπο επιβεβαιώνεται  η σταθερή παρουσία της έμφυλης βίας στο οικείο περιβάλλον και η σταθερή, εγκληματική αδυναμία του Κράτους και της αστυνομίας για την αναχαίτισή της.

Μετά τον 18χρονο Νίκο Σαμπάνη τον Οκτώβριο του 2021, μετά τον 16χρονο Κώστα Φραγκούλη στις 5 Δεκεμβρίου του 2022, μετά τον 20χρονο Σύρο πρόσφυγα το φετινό καλοκαίρι στις 8 Ιουλίου του 2023, ένας ακόμη 17χρονος, ο Χρήστος Μιχαλόπουλος, Ρομ και αυτή τη φορά, έπεσε νεκρός από σφαίρα αστυνομικού το βράδυ του Σαββάτου, 11 Νοεμβρίου 2023.

Το σκηνικό είναι πλέον γνωστό: ο ανήλικος δεν σταμάτησε στον έλεγχο, έγινε καταδίωξη, το θύμα «απείλησε τον αστυνομικό» και το όπλο «εκπυρσοκρότησε» κάτω από «αδιευκρίνιστες συνθήκες» και – φυσικά – «διενεργείται ΕΔΕ».

Μόλις πριν ένα μήνα, με ευκαιρία την πρόδηλα αντισυνταγματική επιλογή νέων μελών της ΑΔΑΕ (από την κυβερνητική πλειοψηφία της διάσκεψης των προέδρων της βουλής), η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου επεσήμαινε ότι τέτοιες μεθοδεύσεις εγκυμονούν θανάσιμους κινδύνους, όχι μόνο για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, αλλά και για την ίδια τη δημοκρατία. Στο νου μας, όπως και πολλές και πολλοί άλλοι, είχαμε, πριν απ’ όλα, τον κίνδυνο η νέα παράνομη σύνθεση της ΑΔΑΕ να μεθοδεύσει με τη σειρά της τη νομιμοφανή συγκάλυψη της βαριάς προσβολής που αποτέλεσε και αποτελεί, για το πολίτευμά μας, το σκάνδαλο των υποκλοπών.

Προ ολίγων ημερών δημοσιεύτηκε από τον Συνήγορο του Πολίτη η Έκθεση του Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας (ΕΜΗΔΙΠΑ) για το 2022. Τα δεδομένα που παρουσιάζονται στην Έκθεση του Μηχανισμού οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η αστυνομική αυθαιρεσία μεταβάλλεται σε ποσότητα και ποιότητα ανάλογα με τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες αλλά και τις επιταγές της πολιτικής ηγεσίας. Διαφορετικά μοιάζει να ήταν τα επίδικα κατά την πανδημία και διαφορετικά σήμερα οπού, σύμφωνα με τα δεδομένα, εντείνεται η στοχοποίηση των ευάλωτων κοινωνικά ομάδων με την αστυνομική βία να βαίνει κλιμακούμενη.

Tα ομοφοβικά παραληρήματα του Δημάρχου Βόλου, Αχιλλέα Μπέου, προκάλεσαν εύλογα την κινητοποίηση της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου ώστε να διερευνηθεί αν με τη συμπεριφορά αυτή τελέστηκαν τυχόν αξιόποινες πράξεις με βάση τη νομοθεσία για την καταπολέμηση του ρατσισμού.

Ένα από τα βασικότερα θεσμικά αντίβαρα που διαθέτει το δημοκρατικό μας πολίτευμα για την προστασία των θεμελιωδών ελευθεριών των πολιτών του απέναντι στην εκτελεστική εξουσία είναι οι ανεξάρτητες αρχές: ο Συνήγορος του Πολίτη, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, το Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού, η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων και η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών. Την ικανότητά των αρχών αυτών να εκπληρώνουν, τον κορυφαίο για το πολίτευμά μας ρόλο τους, τον οφείλουν, πάνω από όλα στην ανεξαρτησία τους, ανεξαρτησία προσωπική των μελών τους, όσο και λειτουργική του οργάνου, στο σύνολό του, από διοικητικά, πολιτικά, οικονομικά ή άλλα κέντρα αποφάσεων.