Λογοκρισία καλλιτεχνικού έργου
Το βράδυ της Δευτέρας, 22 Δεκεμβρίου 2025 στη Φλώρινα, η εμφάνιση του μουσικού συγκροτήματος “Banda Entopica”, ενώ αυτό βρισκόταν στη σκηνή, διακόπηκε λόγω της ερμηνείας τραγουδιού στη μακεδονική γλώσσα, ενώ τα μέλη του συγκροτήματος ανέφεραν ότι δέχθηκαν επιθέσεις και απειλές.
Τέτοιου είδους λογοκρισία μας επιστρέφει σε σκοταδιστικές εποχές, όταν το κράτος επέβαλε απαγορεύσεις γλωσσών και καθιστούσε υποχρεωτική την αλλαγή βαπτιστικών ονομάτων.
Τα τραγούδια είναι μέρος των τοπικών πολιτισμικών παραδόσεων και βασικός τρόπος καλλιτεχνικής έκφρασης, η δε χρήση μιας άλλης γλώσσας, καθώς και η διατήρηση ιδιαίτερων εθίμων, αποτελεί άσκηση προστατευομένων δικαιωμάτων και ελευθεριών που, όχι μόνο δεν μπορεί να απαγορεύεται, αλλά πρέπει να ενθαρρύνεται στο πλαίσιο της δημοκρατικής ισότητας και του πλουραλισμού.
Η απαγόρευση ή παρεμπόδιση της εκτέλεσης τραγουδιού λόγω της χρήσης της μακεδονικής γλώσσας, δεν μπορεί να δικαιολογηθεί στο όνομα κανενός δημοσίου συμφέροντος. Η γλωσσική ποικιλομορφία και η διατήρηση ιδιαίτερων εθίμων αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της πολιτιστικής ελευθερίας και του δημοκρατικού πλουραλισμού και η στοχοποίηση καλλιτεχνών για τη γλώσσα ή το ρεπερτόριό τους παραπέμπει σε πρακτικές ασύμβατες με ένα κράτος δικαίου.
Περαιτέρω, η λογοκρισία καλλιτεχνικού έργου λόγω της γλώσσας στην οποία εκφράζεται συνιστά σοβαρή παραβίαση της αρχής της μη διάκρισης και της ελευθερίας της έκφρασης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας, όπως αυτές κατοχυρώνονται στο Σύνταγμα, στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στο διεθνές δίκαιο.
Οι δημόσιες αρχές οφείλουν να απέχουν από πράξεις λογοκρισίας και να διασφαλίζουν ένα περιβάλλον σεβασμού και ελευθερίας για όλους, ανεξαρτήτως της γλώσσας στην οποία εκφράζονται. Ταυτόχρονα οι παρεμβάσεις των αρχών δεν θα πρέπει να υπονομεύουν την καλλιτεχνική αυτονομία, αλλά να διασφαλίζουν την καλλιτεχνική έκφραση και τα πολιτισμικά δικαιώματα των ατόμων.
Η προστασία της ελευθερίας της τέχνης δεν είναι ζήτημα αισθητικής προτίμησης, αλλά θεμελιώδες δημοκρατικό δικαίωμα, το οποίο δεν μπορεί να τίθεται υπό αμφισβήτηση με βάση κινδυνολογικές εικασίες ή την επίκληση μιας «εθνικής ορθότητας».
Μια σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία οφείλει να σέβεται τη γλωσσική πολυμορφία και κάθε μορφής ετερότητα με βάση τις αρχές της ισότητας και του πλουραλισμού. Είναι ο εκφοβισμός και οι απαγορεύσεις που διαρρηγνύουν την κοινωνική ειρήνη και όχι οι χοροί και τα τραγούδια. Οι πολιτισμικές παραδόσεις και οι καλλιτεχνικές εκφράσεις αυτών αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πραγματικότητας την οποία οφείλουν οι αρχές να αναγνωρίζουν και κατ’ επέκταση να προστατεύουν.
