• el
  • en

Ταυτότητα – Ιστορία

Οι δραστηριότητες της Ένωσης βασίζονται κυρίως στην εθελοντική συμβολή των μελών της. Οι πόροι της προέρχονται από τις συνδρομές των 500 και πλέον μελών της, δωρεές και τη χρηματοδότηση συνεργασιών με άλλους φορείς σε δράσεις που σχεδιάζονται και προτείνονται σύμφωνα με τους καταστατικούς σκοπούς της και με γνώμονα τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της.

Ιστορικό

Η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και του Πολίτη (ΕΕΔΑΠ) είναι η παλαιότερη Μη Κυβερνητική Οργάνωση προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που υπάρχει στην Ελλάδα. Η πρώτη προσπάθεια να ιδρυθεί έγινε το 1918 από τους Γ. Καφαντάρη, Αλ. Δελμούζο, Γ. Πετσόπουλο, κ.άλ. Η Ένωση ιδρύθηκε αρχικά το 1936, με πρόεδρο τον Αλέξανδρο Σβώλο και διαλύθηκε από την δικτατορία της 4ης Αυγούστου. Επανιδρύθηκε το 1953. Στο προεδρείο, εκτός του Αλέξανδρου Σβώλου, στρατεύτηκαν προσωπικότητες, όπως οι Ηλίας Τσιριμώκος, Στρατής Σωμερίτης, Αγνή Ρουσοπούλου, Δημήτρης Καλλιτσουνάκης, Θάλεια Κολυβά.

Η δικτατορία του 1967 διέλυσε την Ένωση. Ο Φαίδων Βεγλερής ήταν από τους βασικούς μάρτυρες εναντίον της ελληνικής κυβέρνησης στην περίφημη «ελληνική υπόθεση» στο Συμβούλιο της Ευρώπης που δημιούργησε ένα μοναδικό προηγούμενο: με εξαίρεση την Ελλάδα των συνταγματαρχών, κανένα άλλο κράτος δεν έχει αποβληθεί από το Συμβούλιο της Ευρώπης εξαιτίας συστηματικών παραβιάσεων δικαιωμάτων. Η Ένωση ήταν ενεργή ιδιαίτερα στο Παρίσι κατά την περίοδο αυτή και ανασυγκροτήθηκε στην Ελλάδα στο τέλος του 1974. Σύμφωνα με το καταστατικό της, «δραστηριοποιείται στο χώρο της διάδοσης, υπεράσπισης και ανάπτυξης των αρχών που αναγνωρίζουν στους ανθρώπους, ενταγμένους σε κοινωνικούς σχηματισμούς, δικαιώματα και ελευθερίες».

Μεταδικτατορικά, μέχρι σήμερα, δραστηριοποιήθηκαν στο Διοικητικό της Συμβούλιο, μεταξύ πολλών άλλων, οι Φαίδων Βεγλερής, Αριστόβουλος Μάνεσης, Γιάννης Σουριαδάκις, Νίκος Φραγγάκης, Νίκος Αλιβιζάτος, Χρύσα Χατζή, Γιάννης Κτιστάκις, Γιάννης Ιωαννίδης, Μιχάλης Τσαπόγας, Κλειώ Παπαπαντολέων, Κωστής Παπαϊωάννου, Δημήτρης Σαραφιανός, Νίκος Παρασκευόπουλος, Δημήτρης Χριστόπουλος, Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης.

Η θεωρητική επεξεργασία των σύγχρονων δεδομένων και της κατάστασης των δικαιωμάτων σε εθνικό ή διεθνές επίπεδο, η πρόληψη των παραβιάσεων μαζί με την καθημερινή επαγρύπνηση και παρέμβαση για την προστασία των θυμάτων, αποτελούν τα κατεξοχήν εργαλεία που μπορεί να διαθέσει ο μη κυβερνητικός χώρος, ως συμβολή στον περιορισμό των παραβιάσεων των δικαιωμάτων των ανθρώπων.

Τα μέσα με τα οποία εκπληρώνονται οι σκοποί της Ένωσης είναι η μελέτη των προβλημάτων των πολιτών, σε ατομικό ή/και συλλογικό επίπεδο, η υποβολή προτάσεων για την επίλυσή τους, η παροχή νομικής αρωγής, η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και η εμβάθυνση του δημοσίου διαλόγου γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα, μέσω της διοργάνωσης διαλέξεων, συνεδρίων, δημοσιεύσεων και λοιπών εκδηλώσεων που κρίνονται ανά περίπτωση πρόσφορες. Για την βέλτιστη εκπλήρωση των σκοπών της η Ένωση επιδιώκει την συνεργασία με άλλους φορείς που δραστηριοποιούνται στον χώρο των δικαιωμάτων (οργανώσεις δικαιωμάτων, Συνήγορος του Πολίτη, Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, αλλά και διεθνείς οργανισμοί, βλ. το Συμβούλιο της Ευρώπης, και τα Ηνωμένα Έθνη). Η Ένωση, από την ίδρυσή της, είναι τακτικό μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, (Fédération Internationale des Droits de l’Homme, www.fidh.org). Από τον Αύγουστο 2016, πρόεδρός της αναδείχθηκε ο Δημήτρης Χριστόπουλος.

Στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί, από το 2008, η Ομάδα Θεσσαλονίκης της Ένωσης, η οποία είχε ιστορική δράση το 1964-1967. Δραστηριοποιείται σε θέματα δικαιωμάτων στη Β. Ελλάδα. Το 2015 συστάθηκε και η Ομάδα Κρήτης.

Επικαιρότητα των δικαιωμάτων

Η ΕΕΔΑ ιδρύθηκε και αναπτύχθηκε σε ένα περιβάλλον συρρικνωμένης δημοκρατίας, στο οποίο ο αγώνας για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ήταν πολιτικά  επικίνδυνος, αλλά με σαφήνεια οριοθετημένος σε ό,τι αφορά τους στόχους του. Η μετά το 1974 συγκυρία στην Ελλάδα έχει δημιουργήσει ένα νέο περιβάλλον, πιο ακίνδυνο σχετικά με τα προβλήματα που επιφυλάσσει στους υπερασπιστές των δικαιωμάτων, αλλά εξαιρετικά πιο πολύπλοκο σε ό,τι αφορά την κατανόηση, την πρόληψη και την καταστολή των νέων μορφών παραβιάσεων που προκύπτουν από τα σύνθετα δεδομένα του καιρού μας:

  • Η διεύρυνση της ελληνικής, όπως κάθε φιλελεύθερης δημοκρατίας και ο επακόλουθος εναγκαλισμός της με τα ανθρώπινα δικαιώματα, με αποτέλεσμα την επίκλησή τους ως μέσο νομιμοποίησης πολιτικών για την απαξίωση τους,
  • Η αδυναμία τήρησης των εγγυήσεων της ποινικής δικονομίας ιδίως σε ό,τι αφορά κυρίως τις ομάδες «υψηλού κινδύνου» δυνητικών παραβιάσεων, όπως κρατούμενοι, αλλοδαποί, κτλ.
  • Οι αντιτρομοκρατικές νομοθεσίες και οι πολλαπλές τους συνέπειες στο χώρο άσκησης των θεμελιωδών ελευθεριών,
  • Το μονίμως επίκαιρο ζήτημα των σχέσεων Κράτους-εκκλησίας και η εγκύρως πιστοποιημένα προβληματική κατάσταση της θρησκευτικής ελευθερίας στην Ελλάδα,
  • Η αναβίωση εθνικών συγκρούσεων στο εγγύς εξωτερικό γεωγραφικό περιβάλλον της χώρας και η επέμβαση της «διεθνούς κοινότητας» με πρόσχημα την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δη αυτών των μειονοτήτων,
  • Η μετανάστευση προς την Ελλάδα σε συνδυασμό με την αδυναμία ή μη βούληση των κρατικών μηχανισμών να ρυθμίσουν νομικά το φαινόμενο και βρουν λύσεις σε προβλήματα, όπως όροι νομιμότητας, κράτησης, απέλασης κλπ.
  • Η επιβίωση των παραδοσιακών φαινομένων μειονοτικής και πολιτισμικής ετερότητας στην ελληνική επικράτεια σε συνδυασμό με την ριζοσπαστικοποίηση ενός σημαντικού τμήματός τους στη Θράκη και τη Δυτική Μακεδονία, είναι μερικά μόνο από τα πιο ενδεικτικά δείγματα της επικαιρότητας που επιτάσσει μια ιδιαίτερα σύνθετη επαγρύπνηση για τα δικαιώματα των ανθρώπων,
  • Η αναμόρφωση του δικαίου της ιθαγένειας και ο εξορθολογισμός των μηχανισμών απόδοσης,
  • Η ρατσιστική βία και ο ρατσιστικός λόγος ως μοχλοί υπονόμευσης της απόλαυσης μιας σειράς δικαιωμάτων,
  • Η άνοδος του νεοναζισμού και οι επιπτώσεις στην συνοχή του κράτους δικαίου.

Οι πιο πρόσφατες εκλογές για την ανάδειξη του νέου διοικητικού συμβουλίου της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου πραγματοποιήθηκαν στις 22 Μαΐου 2015. Το διοικητικό συμβούλιο συγκροτήθηκε ως εξής: Εξελέγη σε τρίτη θητεία (2011-) πρόεδρος ο Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης, αντιπρόεδροι οι Αντρέας Τάκης και Δημήτρης Σαραφιανός, Γενικός Γραμματέας ο Βαγγέλης Μάλλιος και ταμίας ο Χρήστος Ηλιάδης. Μέλη οι: Δημήτρης Σπυράκος, Δανάη Μπιτσάκη, Κυριάκος Αγγελάκος και Αλέξανδρος Κεσσόπουλος. Την διοικητική διαχείριση του Γραφείου της Ένωσης, από τον Οκτώβριο 2016 έχει αναλάβει η κυρία Έλενα Βάγγερ.

Προγράμματα – δράσεις

  • Συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για ανάληψη πιλοτικών δικαστικών υποθέσεων (strategic litigation) αιτούντων άσυλο και θυμάτων ρατσιστικής βίας.
  • Εθνικός εταίρος (associate partner) του ευρωπαϊκού δικτύου Migrant Integration Policy Index το οποίο συντονίζεται από τo Migration Policy Group και το British Council.
  • Υλοποίηση προγράμματος RAXEN από το 2007. Οι εκθέσεις του υποβάλλονται στον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Fundamental Rights Agency-FRA) και προμηθεύουν στοιχεία για την συγκριτική ανάλυση αυτών των φαινομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Από τον Ιούνιο του 2011, η Ένωση μετέχει σε ευρύτερο σχήμα συνεργασίας για την υλοποίηση του προγράμματος Data collection and research services on fundamental rights issues με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Συνταγματικού Δικαίου. [χρηματοδότηση FRA]
  • Υλοποίηση του προγράμματος «Νομικές, Υποστηρικτικές και Συνοδευτικές υπηρεσίες σε Θύματα εγκλημάτων μίσους«.
  • Υλοποίηση του προγράμματος «Πλατφόρμα Δράσης για τα Δικαιώματα στην ψυχική υγεία».
  • Εταίρος του προγράμματος CONTACT (Creating an Online Network, monitoring Team and phone App to Counter hate Crime Tactics).
  • Συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για την έκδοση της Επετηρίδας Δικαίου Αλλοδαπών και Προσφύγων.
  • ΝAZI FREE THESSALONIKI ASSEMBLY (NAFTHA) – Σύμπραξη για τη νομική δράση κατά πρακτικών ρατσιστικού μίσους και βίας στη Θεσσαλονίκη.
  • Κατάθεση προσφυγών ενώπιον του ΕΔΔΑ σε υποθέσεις με κρίσιμο ενδιαφέρον (βλ. υπόθεση ναυαγίου στο Φαρμακονήσι σε συνεργασία με ΕΣΠ, Ομάδα για Δικ. Προσφ. Μεταναστών, κ.άλ.).
  • Παρατηρητήριο της δίκης της Χρυσής Αυγής (GoldenDawnWatch) [χρηματοδότηση OSIFE].
  • Εν Δικαίω –  ραδιοφωνική εκπομπή στην ΕΡΤ3, 102FM Θεσσαλονίκης.
  • Συμμετοχή στο πρόγραμμα TOCSIN (Teacher suppΟrt Confronting Social INequalities), μελέτη των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης στο σχολείο, συνεργασία με: Παν. Αθηνών, Παν. Θεσσαλίας και Παν. Δυτ. Μακεδονίας [χρηματοδότηση EEΟX].
  • Εταίρος του προγράμματος REACT (Refugee, Assistance, Collaboration, Thessaloniki), παροχή νομικής συμβουλής σε πρόσφυγες που διαμένουν σε δομές φιλοξενίας του Δήμου Θεσσαλονίκης, Νεάπολης-Συκεών και Καλαμαριάς, συνεργασία με Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, Δήμο Θεσσαλονίκης, ΑΡΣΙΣ, Praksis, ΕΣΠ, ΧΑΝΘ,  [χρηματοδότηση UNHCR].
  • Υλοποίηση του προγράμματος Provision of legal and other essential information to refugees, παροχή νομικής πληροφόρησης σε πρόσφυγες [2 ομάδες στη Θεσσαλονίκη, 1 ομάδα στην Αθήνα] [χρηματοδότηση OSIFE].
  • Τακτικές δημόσιες παρεμβάσεις με δελτία τύπου, κείμενα τεκμηρίωσης, υπομνήματα με νομοθετικές προτάσεις και εκθέσεις.

Συμμετοχή και εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή όργανα

  • Συμμετοχή στην Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Μιχάλης Τσαπόγας)
  • Συμμετοχή στο Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών του Δήμου Αθηναίων (Χρήστος Ηλιάδης)
  • Συμμετοχή στο Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών του Δήμου Θεσσαλονίκης (Κ. Τσιτσελίκης)
  • Συμμετοχή στο Δίκτυο Καταγραφής Ρατσιστικής Βίας που συντονίζεται από την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και στην αντίστοιχη επιτροπή του Υπουργείου Δικαιοσύνης (συντονίστρια Εύα Γιαννακάκη).
  • Συμμετοχή σε όλες τις δραστηριότητες της Fédération Internationale des Droits de l’Homme (FIDH), την οποία προεδρεύει ο Δ. Χριστόπουλος.
  • Συμμετοχή σε όλες τις δραστηριότητες της Association Européenne des Droits de l’Homme (AEDH), στης οποίας το διοικητικό συμβούλιο εκπροσωπείται η Ένωση (Φ. Μίτλεντον).

 

Μέλος

Newsletter

© Ε.Ε.Δ.Α. 2017