• el
  • en

Ταυτότητα – Ιστορία

Οι δραστηριότητες της Ένωσης βασίζονται κυρίως στην εθελοντική συμβολή των μελών της. Οι πόροι της προέρχονται από τις συνδρομές των 500 και πλέον μελών της, δωρεές και τη χρηματοδότηση συνεργασιών με άλλους φορείς σε δράσεις που σχεδιάζονται και προτείνονται σύμφωνα με τους καταστατικούς σκοπούς της και με γνώμονα τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της.

Ιστορικό

Η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και του Πολίτη (ΕλΕΔΑΠ) είναι η παλαιότερη Μη Κυβερνητική Οργάνωση προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που υπάρχει στην Ελλάδα. Η πρώτη προσπάθεια να ιδρυθεί έγινε το 1918 από τους Γ. Καφαντάρη, Αλ. Δελμούζο, Γ. Πετσόπουλο, κ.άλ. Η Ένωση ιδρύθηκε αρχικά το 1936, με πρόεδρο τον Αλέξανδρο Σβώλο και διαλύθηκε από την δικτατορία της 4ης Αυγούστου. Επανιδρύθηκε το 1953. Στο προεδρείο, εκτός του Αλέξανδρου Σβώλου, στρατεύτηκαν προσωπικότητες, όπως οι Ηλίας Τσιριμώκος, Στρατής Σωμερίτης, Αγνή Ρουσοπούλου, Δημήτρης Καλλιτσουνάκης, Θάλεια Κολυβά.

Η δικτατορία του 1967 διέλυσε την Ένωση. Ο Φαίδων Βεγλερής ήταν από τους βασικούς μάρτυρες εναντίον της ελληνικής κυβέρνησης στην περίφημη «ελληνική υπόθεση» στο Συμβούλιο της Ευρώπης που δημιούργησε ένα μοναδικό προηγούμενο: με εξαίρεση την Ελλάδα των συνταγματαρχών, κανένα άλλο κράτος δεν έχει αποβληθεί από το Συμβούλιο της Ευρώπης εξαιτίας συστηματικών παραβιάσεων δικαιωμάτων. Η Ένωση ήταν ενεργή ιδιαίτερα στο Παρίσι κατά την περίοδο αυτή και ανασυγκροτήθηκε στην Ελλάδα στο τέλος του 1974. Σύμφωνα με το καταστατικό της, «δραστηριοποιείται στο χώρο της διάδοσης, υπεράσπισης και ανάπτυξης των αρχών που αναγνωρίζουν στους ανθρώπους, ενταγμένους σε κοινωνικούς σχηματισμούς, δικαιώματα και ελευθερίες».

Μεταδικτατορικά, μέχρι σήμερα, δραστηριοποιήθηκαν στο Διοικητικό της Συμβούλιο, μεταξύ πολλών άλλων, οι Φαίδων Βεγλερής, Αριστόβουλος Μάνεσης, Γιάννης Σουριαδάκις, Νίκος Φραγγάκης, Νίκος Αλιβιζάτος, Χρύσα Χατζή, Γιάννης Κτιστάκις, Γιάννης Ιωαννίδης, Μιχάλης Τσαπόγας, Κλειώ Παπαπαντολέων, Κωστής Παπαϊωάννου, Δημήτρης Σαραφιανός, Νίκος Παρασκευόπουλος, Δημήτρης Χριστόπουλος, Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης.

Η θεωρητική επεξεργασία των σύγχρονων δεδομένων και της κατάστασης των δικαιωμάτων σε εθνικό ή διεθνές επίπεδο, η πρόληψη των παραβιάσεων μαζί με την καθημερινή επαγρύπνηση και παρέμβαση για την προστασία των θυμάτων, αποτελούν τα κατεξοχήν εργαλεία που μπορεί να διαθέσει ο μη κυβερνητικός χώρος, ως συμβολή στον περιορισμό των παραβιάσεων των δικαιωμάτων των ανθρώπων.

Τα μέσα με τα οποία εκπληρώνονται οι σκοποί της Ένωσης είναι η μελέτη των προβλημάτων των πολιτών, σε ατομικό ή/και συλλογικό επίπεδο, η υποβολή προτάσεων για την επίλυσή τους, η παροχή νομικής αρωγής, η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και η εμβάθυνση του δημοσίου διαλόγου γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα, μέσω της διοργάνωσης διαλέξεων, συνεδρίων, δημοσιεύσεων και λοιπών εκδηλώσεων που κρίνονται ανά περίπτωση πρόσφορες. Για την βέλτιστη εκπλήρωση των σκοπών της η Ένωση επιδιώκει την συνεργασία με άλλους φορείς που δραστηριοποιούνται στον χώρο των δικαιωμάτων (οργανώσεις δικαιωμάτων, Συνήγορος του Πολίτη, Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, αλλά και διεθνείς οργανισμοί, βλ. το Συμβούλιο της Ευρώπης, και τα Ηνωμένα Έθνη). Η Ένωση, από την ίδρυσή της, είναι τακτικό μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, (Fédération Internationale des Droits de l’Homme, www.fidh.org). Από τον Αύγουστο 2016, πρόεδρός της αναδείχθηκε ο Δημήτρης Χριστόπουλος.

Στη Θεσσαλονίκη λειτουργεί, από το 2008, η Ομάδα Θεσσαλονίκης της Ένωσης, η οποία είχε ιστορική δράση το 1964-1967. Δραστηριοποιείται σε θέματα δικαιωμάτων στη Β. Ελλάδα. Το 2015 συστάθηκε και η Ομάδα Κρήτης.

Επικαιρότητα των δικαιωμάτων

Η ΕλΕΔΑ ιδρύθηκε και αναπτύχθηκε σε ένα περιβάλλον συρρικνωμένης δημοκρατίας, στο οποίο ο αγώνας για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ήταν πολιτικά  επικίνδυνος, αλλά με σαφήνεια οριοθετημένος σε ό,τι αφορά τους στόχους του. Η μετά το 1974 συγκυρία στην Ελλάδα έχει δημιουργήσει ένα νέο περιβάλλον, πιο ακίνδυνο σχετικά με τα προβλήματα που επιφυλάσσει στους υπερασπιστές των δικαιωμάτων, αλλά εξαιρετικά πιο πολύπλοκο σε ό,τι αφορά την κατανόηση, την πρόληψη και την καταστολή των νέων μορφών παραβιάσεων που προκύπτουν από τα σύνθετα δεδομένα του καιρού μας:

  • Η διεύρυνση της ελληνικής, όπως κάθε φιλελεύθερης δημοκρατίας και ο επακόλουθος εναγκαλισμός της με τα ανθρώπινα δικαιώματα, με αποτέλεσμα την επίκλησή τους ως μέσο νομιμοποίησης πολιτικών για την απαξίωση τους,
  • Η αδυναμία τήρησης των εγγυήσεων της ποινικής δικονομίας ιδίως σε ό,τι αφορά κυρίως τις ομάδες «υψηλού κινδύνου» δυνητικών παραβιάσεων, όπως κρατούμενοι, αλλοδαποί, κτλ.
  • Οι αντιτρομοκρατικές νομοθεσίες και οι πολλαπλές τους συνέπειες στο χώρο άσκησης των θεμελιωδών ελευθεριών,
  • Το μονίμως επίκαιρο ζήτημα των σχέσεων Κράτους-εκκλησίας και η εγκύρως πιστοποιημένα προβληματική κατάσταση της θρησκευτικής ελευθερίας στην Ελλάδα,
  • Η αναβίωση εθνικών συγκρούσεων στο εγγύς εξωτερικό γεωγραφικό περιβάλλον της χώρας και η επέμβαση της «διεθνούς κοινότητας» με πρόσχημα την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δη αυτών των μειονοτήτων,
  • Η μετανάστευση προς την Ελλάδα σε συνδυασμό με την αδυναμία ή μη βούληση των κρατικών μηχανισμών να ρυθμίσουν νομικά το φαινόμενο και βρουν λύσεις σε προβλήματα, όπως όροι νομιμότητας, κράτησης, απέλασης κλπ.
  • Η επιβίωση των παραδοσιακών φαινομένων μειονοτικής και πολιτισμικής ετερότητας στην ελληνική επικράτεια σε συνδυασμό με την ριζοσπαστικοποίηση ενός σημαντικού τμήματός τους στη Θράκη και τη Δυτική Μακεδονία, είναι μερικά μόνο από τα πιο ενδεικτικά δείγματα της επικαιρότητας που επιτάσσει μια ιδιαίτερα σύνθετη επαγρύπνηση για τα δικαιώματα των ανθρώπων,
  • Η αναμόρφωση του δικαίου της ιθαγένειας και ο εξορθολογισμός των μηχανισμών απόδοσης,
  • Η ρατσιστική βία και ο ρατσιστικός λόγος ως μοχλοί υπονόμευσης της απόλαυσης μιας σειράς δικαιωμάτων,
  • Η άνοδος του νεοναζισμού και οι επιπτώσεις στην συνοχή του κράτους δικαίου.

 

Οι πιο πρόσφατες εκλογές για την ανάδειξη του νέου διοικητικού συμβουλίου της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου πραγματοποιήθηκαν στις 28 Απριλίου 2017. Το διοικητικό συμβούλιο συγκροτήθηκε ως εξής: 

Πρόεδρος η κα Παπαπαντολέων Κλειώ,  Α’ αντιπρόεδρος ο κ. Παπαστεργίου Βασίλης,  Β’ αντιπρόεδρος ο κ. Ιωαννίδης Γιάννης, Γεν. Γραμματέας ο κ. Ηλιάδης Χρήστος και Ταμίας ο κ. Αγγελάκος Κυριάκος.

Μέλη οι: Τάκης Ανδρέας, Παπαγιαννάκης Λευτέρης,  Κοφίνης Στέργιος, Μουσταφά Χαλήλ και αναπληρωματικά μέλη οι: Κίτσου Σταυρούλα (Στεύη), Κεσσόπουλος Αλέξανδρος, Μπαμπάση Αφροδίτη  

Την διοικητική διαχείριση του Γραφείου της Ένωσης, από τον Οκτώβριο 2016 έχει αναλάβει η κυρία Έλενα Βάγγερ.

 

Προγράμματα – δράσεις

 

  • Συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (European Union Agency on Fundamental Rights – FRA)

Υλοποίηση προγράμματος RAXEN από το 2007. Οι εκθέσεις του υποβάλλονται στον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Fundamental Rights Agency-FRA) και προμηθεύουν στοιχεία για την συγκριτική ανάλυση αυτών των φαινομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 

Η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου υπήρξε συντονιστής – Εθνικό Σημείο επαφής στο πλαίσιο εταιρικού σχήματος με την ΚΕΜΟ για την περίοδο 2007 – 2010. Η ΕλΕΔΑ και το ΚΕΜΟ συνεργάστηκαν με τον Συνήγορο του Πολίτη και το Ελληνικό Φόρουμ μεταναστών. Το έργο του RAXEN NFP ήταν η συλλογή και παροχή αξιόπιστων και συγκριτικών στοιχείων και πληροφοριών σε εθνικό επίπεδο για τα φαινόμενα ρατσισμού, ξενοφοβίας καθώς και  αντισημιτισμού και ισλαμοφοβίας και η υλοποίηση σχετικών αναφορών προς τον Ευρωπαϊκό οργανισμό θεμελιωδών δικαιωμάτων. 

Από τον Ιούνιο του 2011, η Ένωση μετέχει σε ευρύτερο σχήμα συνεργασίας για την υλοποίηση του προγράμματος Data collection and research services on fundamental rights issues με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Συνταγματικού Δικαίου  [χρηματοδότηση FRA]

 

  • Μέλος της πρωτοβουλίας ΝAZI FREE THESSALONIKI ASSEMBLY (NAFTHA) – Σύμπραξη για τη νομική δράση κατά πρακτικών ρατσιστικού μίσους και βίας στη Θεσσαλονίκη (2013).
  • Εταίρος του προγράμματος «Νομικές, Υποστηρικτικές και Συνοδευτικές υπηρεσίες σε Θύματα εγκλημάτων μίσους».
  • Εταίρος του προγράμματος «Πλατφόρμα Δράσης για τα Δικαιώματα στην ψυχική υγεία».
  • Εταίρος του προγράμματος CONTACT (Creating an Online Network, monitoring Team and phone App to Counter hate Crime Tactics).
  • Παρατηρητήριο της δίκης της Χρυσής Αυγής (GoldenDawnWatch.org) 
  • Συμμετοχή στο ερευνητικό έργο Υποστήριξη των Εκπαιδευτικών στην Αντιμετώπιση των Κοινωνικών Ανισοτήτων   (Teacher suppΟrt Confronting Social INequalities – TOCSIN), το οποίο αφορούσε στη μελέτη των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης στο σχολείο. Συνεργασία με: Παν. Αθηνών, Παν. Θεσσαλίας και Παν. Δυτ. Μακεδονίας [χρηματοδότηση EEΟX]
  • Εταίρος του χρηματοδοτούμενου προγράμματος REACT (Refugee, Assistance, Collaboration, Thessaloniki), το αφορά στην παροχή νομικής συμβουλής σε πρόσφυγες που διαμένουν σε δομές φιλοξενίας του Δήμου Θεσσαλονίκης, Νεάπολης-Συκεών και Καλαμαριάς. Συνεργασία με Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, Δήμο Θεσσαλονίκης, ΑΡΣΙΣ, Praksis, ΕΣΠ, ΧΑΝΘ,  [χρηματοδότηση UNHCR].
  • Υλοποίηση του χρηματοδοτούμενου έργου Παροχής Νομικών και άλλων Βασικών Πληροφοριών σε Πρόσφυγες (Provision of legal and other essential information to refugees,  σε Βόρεια Ελλάδα και Αττική [χρηματοδότηση OSIFE].

 

Συμμετοχή σε εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή όργανα και δίκτυα

  • Συμμετοχή στην Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Μιχάλης Τσαπόγας)
  • Συμμετοχή στο Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών του Δήμου Αθηναίων (Χρήστος Ηλιάδης)
  • Συμμετοχή στο Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών του Δήμου Θεσσαλονίκης (Κ. Τσιτσελίκης)
  • Συμμετοχή στο Δίκτυο Καταγραφής Ρατσιστικής Βίας που συντονίζεται από την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και στην αντίστοιχη επιτροπή του Υπουργείου Δικαιοσύνης (εκπρόσωπος η Γεωργία Σπυροπούλου)
  • Συμμετοχή σε όλες τις δραστηριότητες της Fédération Internationale des Droits de l’Homme (FIDH), την οποία προεδρεύει ο Δ. Χριστόπουλος
  • Συμμετοχή σε όλες τις δραστηριότητες της Association Européenne des Droits de l’Homme (AEDH), στης οποίας το διοικητικό συμβούλιο εκπροσωπείται η Ένωση (Φ. Μίτλεττον)
  • Συμμετοχή στις εργασίες της επιτροπής «Πρόσβαση και Δικαιώματα» (Access & Legal Rights Committee) στο πλαίσιο Κέντρου Συντονισμού του Δήμου Αθηναίων για θέματα Μεταναστών και Προσφύγων (Athens Coordination Centre for Migrant and Refugee issues – ACCMR) (Χρήστος Ηλιάδης, Γεωργία Σπυροπούλου) 
  • Συμμετοχή στο Δίκτυο «Χάρτα της Ειδομένης», η οποία αποτελεί  αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας που ανέλαβε η Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας-Θράκης (ΕΣΗΕΜ-Θ) για την κατάρτιση ενός Κώδικα Αντιρατσιστικής Δεοντολογίας των Ελλήνων Δημοσιογράφων. Στους εταίρους της πρωτοβουλίας μέχρι σήμερα περιλαμβάνονται: η  Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, το Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ, το Εργαστήριο για την Ειρηνευτική Δημοσιογραφία του ΑΠΘ, ανεξάρτητες προσωπικότητες, δημοσιογράφοι περιφερειακών ΜΜΕ.
  • Μέλος του Δικτύου οργανώσεων Select Respect που δραστηριοποιούνται στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την καταπολέμηση των διακρίσεων και του ρατσισμού. Ξεκίνησε την άνοιξη του 2014  ως μια εκστρατεία «Βλέπεις εσύ καμιά διαφορά;» με φόντο τα πανευρωπαϊκώς αυξανόμενα περιστατικά ρατσιστικής βίας και τις ευρωεκλογές που αποδείχθηκαν ζωτικής σημασίας για την ομαλή εξέλιξη της δημοκρατίας τόσο στη χώρα μας όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα της επιτυχούς συνεργασίας των οργανώσεων που συμμετείχαν στην εκστρατεία, την άνοιξη του 2016 δημιουργείται το Δίκτυο Select Respect.

 

Άλλες δράσεις της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου περιλαμβάνουν την ραδιοφωνική εκπομπή Εν Δικαίω –  ραδιοφωνική εκπομπή στην ΕΡΤ3, 102FM Θεσσαλονίκης.

 

Τέλος, η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου πραγματοποιεί τακτικές δημόσιες παρεμβάσεις με δελτία τύπου, κείμενα τεκμηρίωσης, υπομνήματα με νομοθετικές προτάσεις και εκθέσεις, συνεντεύξεις τύπου, κα.

 

Μέλος

Newsletter

© Ε.Ε.Δ.Α. 2017