• el
  • en

Ιδρυτική πράξη

Τρίτη 27 Απριλίου 1936. Ελεύθερον Βήμα.
Ιδρυτική Διακήρυξη. Υπέρ των Ελευθεριών του Ανθρώπου και του Πολίτου. Μια διακήρυξις του Διοικητικού Συμβουλίου της Ενώσεως.

«Η Ένωσις υπέρ των ελευθεριών του Ανθρώπου και του Πολίτου» απευθύνει την κατωτέρω χαρακτηριστικήν διακήρυξιν:

Εις καμμίαν εποχήν η προστασία της ελευθερίας και του Κράτους του Δικαίου δεν εμφανίσθηκε ως ανάγκη τόσον ζωτική των ευρυτάτων στρωμάτων του λαού, όσον σήμερα. Αι ελευθερίαι, τας οποίας με μια λέξιν χαρακτηρίζομεν «Δημοκρατικάς», ποτέ δεν είχαν όσην σήμεραν λαϊκήν σημασίαν. Εκατομμύρια ανθρώπων ζητούν με την επίκλησιν των ν’ απομακρύνουν την δικτατορίαν και να υπερασπισθούν τον πολιτισμόν. Όχι μόνον, διότι χωρίς δεν θα διατηρήσουν ό, τι κατέκτησαν με σκληρούς αγώνας. Ούτε μόνον, διότι εις την κοινωνικήν διαπάλην αι ελευθερίαι αποτελούν δια τους ασθενεστέρους την σφενδόνην του Δαβίδ. Αλλά προπάντων, δια τους γενικωτέρας σημασίας λόγους που αποτελούν την ηθικήν των δικαιολογίαν.

Χωρίς τας ελευθερίας δεν ημπορεί να διατηρηθή η ζωή ως δικαίωμα, αλλά αποβαίνει παραχώρησις. Διότι, όπως όλοι γνωρίζουν, η σύγχρονος απολυταρχία μεταβιβάζει εις μιαν πάνοπλον μυστικιστικήν αδυσώπητον ολιγαρχίαν το δικαίωμα της ζωής και του θανάτου των υπηκόων. Αυτή αύτη η πολιτική ελευθερία, αυτή αύτη η λαϊκή κυριαρχία, δεν ημπορεί να είνε ενεργός χωρίς τας ελευθερίας του ατόμου και της ομάδος. Η πνευματική παραγωγή, η τέχνη, ο κοινωνικός πολιτισμός, η πρόοδος δεν ημπορούν να υπάρξουν παρά υπό την ασπίδα των δημοκρατικών ελευθεριών. Χωρίς αυτάς κινδυνεύουν να γίνουν λεία της βαρβαρότητος. Όπου έσβυσεν η ελευθερίαν του πνεύματος, η θεία δύναμις, με την οποίαν ο άνθρωπος εξέτεινεν την πενιχράν του ύπαρξιν μέχρι των άστρων και έγινεν αιώνιος, εκεί καίονται τα βιβλία, αλυσοδένεται η τέχνη, εξοστρακίζονται οι σοφοί και η κοινωνία, η πολύμορφος και αεικίνητος πρίν, θα γίνη βιαίως αγέλη ομοιομόρφων όντων. Η ιδέα του Κράτους του Δικαίου, του Κράτους όπου βασιλεύει το Δίκαιον και όχι η αυθαιρεσία των ανθρώπων, η θεμελιώδης εγγύησις της υπάρξεως μας, χάρις εις την οποίαν η Πολιτεία παύει να είνε μόνον το «ψυχρόν τέρας» του Νίτσε και γίνεται στοιχείον πολιτισμού, εθρυμματίσθη επίσης εις την σύγχρονον δικτατορίαν και, πράγματι εκεί «ο κόσμος έχασεν από την αξίαν του».

Και τέλος, ο θάνατος των ελευθεριών οδηγεί εις την ανθρωποσφαγήν του πολεμου. Όλοι γνωρίζουν ότι η παντοδυναμία των δικτατοριών, αφού εξαθλιώση τας μάζας, φέρεται αναγκαίως εις την απέλπιδα διέξοδον του πολέμου. Εάν υπήρχαν δύσπιστοι, τα γεγονότα τους απέδειξαν την μοιραίαν συνάρτησιν δικτατορίας και πολέμου, και την σημασίαν του καθεστώτος της ελευθερίας δια την ειρήνην του κόσμου.

Ιδού διατί εις όλον τον κόσμον και εις την Ελλάδα, όσοι εργάζονται και παράγουν, όσοι ενδιαφέρονται με ειλικρίνειαν δια τον πολιτισμόν, όσοι δεν έχουν τίποτε να κερδίσουν από την λαϊκήν δυστυχίαν και τον πόλεμον, πιστεύουν ότι η ελευθερία είνε πρώτη προϋπόθεσις δια την ασφάλειαν και την πρόοδον των λαών.

Ο ελληνικός λαός γνωρίζει εκ πείρας τι σημαίνει η στέρησις των ελευθεριών του. Εγνώρισε την δικτατορίαν υπό ποικίλας μορφάς. Ενθυμείται και όσα έπαθε και το κατάντημα του υπ’ αυτήν. Είδεν την συντριβήν κάθε ιδέας Κράτους Δικαίου. Είδεν την αυθαιρεσίαν εις βάρος της προσωπικής ελευθερίας και οιουδήποτε άλλου αγαθού του. Είδεν την σήψιν της Διοικήσεως και πάσης μορφής αυτοδιοικήσεως. Είδεν ακόμη την διαφθοράν των χαρακτήρων, τον ηθικόν εξανδραποδισμόν, την σπατάλην του δημοσίου θησαυρού. Είδεν την κατάχρησιν∙ είδεν την εκμετάλλευσιν του κράτους από τους ευνοουμένους των κρατούντων, είδεν τι σημαίνει η έλλειψις ελέγχου του Κοινοβουλίου, του τύπου, της κοινής γνώμης. Είδεν τι δημιουργούν τα παρασκήνια των δικτατοριών και εξετίμησεν αναμφιβόλως πόσον αύται είνε χειρότεραι από τον χειρότερον τύπον ελευθέρου πολιτεύματος. Διότι, ενώ ημπορούν να έχουν όλα τα ελλατώματα αυτού, δεν έχουν καμμίαν εκ των αρετών του, δεν έχουν την εξαγνιστικήν ατμόσφαιραν της δημοσιότητος, δεν έχουν το φως της ελευθέρας κριτικής και ακόμη, επειδή τα πράγματα έχουν βαθύτερα αίτια, δεν ημπορούν να καταβάλουν ούτε την οικονομικήν κρίσιν, ούτε την λαϊκήν δυστυχίαν. Τουναντίον επιτείνουν την πτώσιν της ζωϊκής στάθμης των εργατικών, των υπαλληλικών και των μικροαστικών τάξεων.

Η Ένωσις μας πιστεύει ότι είνε αναγκαίον ν’ αποκτήση ο Ελληνικός Λαός βαθυτέραν συνείδησιν της σημασίας και της αξίας των ελευθεριών του. Διότι, ανεξαρτήτως των δικτατορικών περιόδων, ανεξαρτήτως των μονίμων στοιχείων της κρατικής μας οργανώσεως που προσβάλλουν την ατομικήν ελευθερίαν, ανεξαρτήτως των οικονομικών συστημάτων, τα οποία δεν την προστατεύουν επαρκώς, ανεξαρτήτως του αίσχους των τμημάτων μεταγωγών, αντιλαμβανόμεθα εις πολλά σημεία την προϊούσαν κάμψιν του σεβασμού της ελευθερίας και του Κράτους του Δικαίου. Η ελευθερία του συνέρχεσθαι μόλις υπάρχει. Η αληθινή ελευθερία λόγου εις δημοσίας συγκεντρώσεις είνε πρόβλημα, ενώπιον της τρομοκρατικής παρακολουθήσεως πάσης συναθροίσεως. Η ελευθερία της γυναικείας εργασίας περιορίζεται διαρκώς. Η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, και όταν δεν έχη καταργηθή δι’ ωρισμένας τάξεις πολιτών δεν ημπορεί να ασκηθή χωρίς κινδύνους. Οι στοιχειώδεις θεσμοί που ενσαρκώνουν το Κράτος του Δικαίου, πόσες φορές δεν ανετράπησαν, δια να καταστή το κράτος διώκτης των κομματικώς αλλοδόξων, ενώ προ αιώνος και πλέον ο Κοραής εκήρυττε ότι και αυτή η εθνική ελευθερία διατηρεί την σημασίαν της μόνον με την δικαιοκρατίαν! «Το δύσκολον της επιχειρήσεως, έγραφεν ο φιλελεύθερος σοφός, στέκει όχι μόνον εις την σύντριψιν του τυραννικού ζυγού, αλλά και πολύ πλέον εις την σύνδεσιν και συνάρμοσιν νέας πολιτείας τοιαύτης οποίας οι πολίται μήτε να υποτάσσωνται, μήτε να κινδυνεύωσι του λοιπού να υποταχθώσιν εις άλλον ζυγόν, παρά τον ζυγόν των Νόμων».

Η ελευθερία της συνειδήσεως, η ελευθερία της γνώμης και αυτής της Ακαδημαϊκής διδασκαλίας δεν είνε γενικώς σεβαστή, καίτοι το πρώτον μάθημα που πρέπει να παρέχεται εις τους τροφίμους του πνεύματος, είνε η ελευθέρα πάλη των ιδεών. Αλλ’ αλλοίμονον αν, ενώ το Κράτος ανέχεται σταθερώς την ρυπαρογραφίαν που διαφθείρει τον λαόν, καταστρέφη την νεότητα, εκμαυλίζη το γενικό ήθος και κηλιδώνη αυτήν την υπόληψιν του τύπου, η ελευθερία της πνευματικής κινήσεως την οποίαν χρειάζεται η κοινωνία και δια το παρόν και δια το μέλλον της, παύση να αναγνωρίζεται πλέον εις την κλασσσικήν πατρίδαν της. Και όμως ιδέαι και αρχαί των οποίων η κριτική απαγορεύεται δια της βίας, μαρτυρούν έλλειψιν αντοχής και καταρρέουν, αργότερα ίσως, αλλ’ ανεπανορθώτως πάντως.

Αλλ’ εκτός αυτών, όλοι γνωρίζομεν ότι κατ’ εφαρμογήν «εξαιρετικών» Νόμων, οι οποίοι χθες ακόμη εχαρακτηρίσθησαν επισημότατα εις την Βουλήν, ως «αποτελούντες αίσχος εις μιαν ελευθέραν Πολιτείαν και στίγμα εις μιαν πολιτισμένην κοινωνίαν», κανείς πολίτης δεν είνε ασφαλής. Η προσωπική μας ελευθερία όπως το είδαμεν και εις το πρόσφατο παρελθόν, είνε εις την διάθεσιν κρατικών οργάνων, τα οποία τόσον ευκολώτερα κατέστησαν ασύδοτα, όσον ημνηστεύθησαν πανηγυρικώς δια τα επί δυόμισι έτη αδικήματα των κατά της ελευθερίας των πολιτών και δια τας ψευδείς πιστοποιήσεις των περί των ιδεών και φρονημάτων οιουδήποτε πολίτου.

Και ακόμη : Πόσες φορές «όργανα της τάξεως» δεν κακομεταχειρίζονται τους πολίτας, κατά τρόπον εξεγείροντα την γενικήν αγανάκτησιν, πόσες φορές δεν κατηγγέλθησαν σωματικαί κακοποιήσεις πολιτών εντός των κρατητηρίων και των αστυνομικών τμημάτων, πόσες φορές δεν έγιναν «προληπτικαί συλλήψεις», παράνομοι και αντισυνταγματικαί, πόσες φορές το Κράτος δεν απήντησε με την ωμοτέραν βίαν καθ’ οιασδήποτε ομαδικής διεκδικήσεως δικαιωμάτων ή συμφερόντων, πόσες φορές τα όπλα του δεν έχυσαν αίμα αόπλων πολιτών! Αι πολιτικαί, τέλος διώξεις και οι πολιτικοί εκτοπισμοί, ισοδυναμούντες εις καταδίκην εις βραδύν θάνατον από ασίτιαν και στέρησιν, δεν εξέγειραν πολλάκις και δεν εξεγείρουν και τους πλέον αδιαφόρους δια την ελευθερίαν ως ανθρώπινον αγαθόν;

Όποιος εξάλλου γνωρίζει ότι αι εκδηλώσεις της λαϊκής κυριαρχίας ενοθεύθησαν συχνά δια της συστηματικής επεμβάσεως, διαφθοράς και τρομοκρατίας, αλλά και επεριφρονήθησαν δια της αντιπαρατάξεως δυνάμεων εντελώς αναρμοδίων, όποιος γνωρίζει ακόμη, ότι από ετών ασκείται διαρκώς κήρυγμα καταλύσεως της ελευθερίας, ενώ είνε τόσον φανεροί οι τραγικοί καρποί όλων των δικτατορικών πειραμάτων της χώρας μας, θα εκτιμήση ακόμη περισσότερον την ανάγκην βαθείας διαπαιδαγωγήσεως του λαϊκού φρονήματος, δια την άμυναν των ελευθεριών και της πραγματικής του ανεξαρτησίας.

Ας μη αντιταχθή ότι η Ελλάς χρειάζεται πειθαρχίαν και όχι ελευθερίαν. Μόνον αφελείς ή κακόπιστοι συγχέουν την ελευθερίαν προς την αναρχίαν. Καμμία συνείδησις ελευθερίας δεν αποκλείει την πειθαρχίαν και την τάξιν. Αλλά και καμμία πειθαρχία δεν είναι γόνιμος όταν στηρίζεται εις την βίαν και την καταπίεσιν. Το σύγχρονον Κράτος είνε καθ’ αυτό ισχυρότερον παντός ιστορικού τύπου. Και δι’ αυτό αι ελεύθεραι δημοκρατίαι της εποχής μας όχι μόνον δεν υστερούν καμμιάς δικτατορίας εις εσωτερικήν και εξωτερικήν επιβολήν, αλλά ακριβώς διότι αύτη δεν είνε απόλυτος, διότι περιορίζεται υπό του δικαίου, διότι απορρέει από την λαϊκήν ψήφον και σέβεται τα δικαιώματα πάντων, είνε συμπαγεστέρα και βαθυτέρα. Και επί πλέον, μόνη η δημοκρατική ανύψωσις ενός ελευθέρου λαού προετοιμάζει πραγματικήν, γόνιμον, διαρκή, φυσικήν πρόοδον. Η πάγια άλλωστε νεοελληνική παράδοσις, είνε παράδοσις φιλελευθέρου δημοκρατισμού. Από τον Ρήγα και τον Κοραή μέχρι των Συνελεύσεων του Αγώνος, μέχρι των πολιτευμάτων του 1844, του 1864, του 1911 και του 1927, η ψύχωσις, ημπορεί να ειπή κανείς, των οργανωτών του Ελληνικού Κράτους υπήρξεν η ελευθερίαν του ατόμου και του πολίτου και η αποφυγή της τυραννίας.

Ως οργάνωσις εργατών του πνεύματος, ανεξαρτήτως οιασδήποτε μεταξύ μας ιδεολογικής μας διαφοράς επί άλλων πεδίων, θα επιδιώξωμεν, με όσα μέσα διαθέτομεν την συνειδητοποίησιν και την στερέωσιν της αξίας και της σημασίας των ελευθεριών, διότι πιστεύομεν εις αυτάς. Με την διαφώτισιν, με την συνεργασίαν προς τας κοινωνικάς οργανώσεις, με την πρακτικήν υποστήριξιν πάσης γενικής σημασίας υποθέσεως της ελευθερίας των ατόμων και των ομάδων, θέλομεν να συντελέσωμεν εις τον σχηματισμόν βαθυτέρας επιγνώσεως δια την κοινωνικήν χρησιμότητα των δημοκρατικών ελευθεριών.

Ως επιστήμονες έχομεν καθήκον να ενισχύσωμεν την ανόρθωσιν και την επέκτασιν του Κράτους του Δικαίου, να καταγγείλωμεν την κατάπτωσιν του πνεύματος της ελευθερίας, αρνούμενοι συστηματικά την καταπίεσιν, και να προαγάγωμεν το φιλελεύθερον και δημοκρατικόν περιεχόμενον του πολιτεύματος, επωφελούμενοι της προσεχούς ψηφίσεως του νέου Συντάγματος, ώστε να απορρεύση και από εκεί νέα κατεύθυνσις της νομοθεσίας, της διοικήσεως, της δικαιοσύνης.

Ως Έλληνες πολίται αισθανόμενοι ως χρέος την άμυναν του πολιτισμού μας, καλούμεν όσους πιστεύουν εις την ελευθερίαν, υπεράνω οιασδήποτε φιλοσοφικής, πολιτικής και κοινωνικής διαιρέσεως, να ενισχύσουν τον κοινόν και ωραίον αγώνα δια τον λαόν, δια τους πολλούς και τους ασθενείς, δια μιαν Ελλάδα του Πνεύματος, του Δικαίου, της Ειρήνης και της Προόδου.

Εν Αθήναις τη 26 Απριλίου 1936

 

Το Διοικητικόν Συμβούλιον
Αλέξ. Σβώλος, Παύλος Νιρβάνας, Κωνστ. Τριανταφυλλόπουλος, Κωνστ. Βέης, Θεμ. Τσάτσος, Ηλ. Τσιριμώκος, Φ Βεγλερής, Γ. Κ. Πάγκαλος, Αρ. Σίδερης, Χρ. Ευελπίδης, Παν. Σκουριώτης, Αιμ. Βεάκης, Α. Καστρινός, Σ. Σωμερίτης, Σ. Θεοδωρόπουλος, Γ. Θεοτοκάς, Αγγ. Σπαχής, Αγνή Ρουσοπούλου, Δαμ. Κυριαζής, Γ. Μακρής.

 

Μέλος

Newsletter

© Ε.Ε.Δ.Α. 2017